Na het eten spelen ik en Jimmy in de tuin. Ik heb m’n sandalen uitgedaan en heb met een emmertje een beetje water over het zand gegooid. Nu probeer ik van de vochtige korrels een wandelende tak te maken. Met een stokje prik ik twee oogjes. Mama komt melk brengen in een gele beker met een stroeve dop waardoor Jimmy rode vingers had gekregen als hij niet zwart was geweest. Jimmy klemt de beker tussen zijn handen en slokt in een teug een grote witte snor op zijn zwarte huid. ‘Wil je ook een snor’, zegt Jimmy en tuit zijn lippen. ‘Nee’, zeg ik. Ik duld niks op mijn bovenlip.
Ik denk na over wandelende takken en of een wandelende tak een wandelende tak is als hij niet wandelt en of hij dan gewoon een tak is of helemaal niets. Jimmy zegt dat hij ook een snor wil later. Ik denk aan oma. Ze is heel anders dan de oma van Jimmy. Jimmy’s oma lacht en heeft salsamuziek en grote billen in gekleurde jurken. Oma’s billen zaten altijd in bruine rokken onder bloesjes met befjes. Oma is dood. Ze was erg vroom. Nu is papa niet meer met haar, maar God met hem. Vanaf nu eten we nooit meer van het porselein servies van oma. We eten er alleen van met Kerst en eten dan zonder bestek. De dag na Kerst is de enige dag dat papa afwast. Niemand mag helpen. Hij houdt de borden met een witgeknokkelde hand vast terwijl hij met zijn andere hand het porselein met sop beschildert. Hij huilt dan wel eens en zegt strenge woorden als ‘God kind niet dichterbij komen.’ Ik weet dat oma niet morsdood is, dat zij in de hemel levend gehouden wordt, maar ik denk dat ze kan sterven in iets dat hier is, bij ons. Ik denk dat haar servies haar achilleshiel is.

Mama zegt dat ik me geen zorgen moet maken over oma en dat als ik iets heb, ik het beter aan God kan vragen dan aan haar. Mama wordt moe van mijn vragen en daarom ben ik meestal stil als ik naast haar op het aanrecht zit als zij strijkt. Hoe langer ze wakker blijft, hoe gezelliger, lijkt me. Ik maak wel eens dingen voor oma en graaf ze dan in, in deze zandbak waar ik nu zit, – oma ligt namelijk ook onder de grond. Dit lijkt me wel gezellig voor haar. Gisteren heb ik een felgekleurde bloem van strijkkralen geprobeerd in de zandbak te leggen. Omdat mama het niet voor me wou strijken zaten de kralen los op het bordje. Toen ik mijn werkje in de grond probeerde te graven schokte het bordje een beetje en vielen vele gekleurde kraaltjes in het zand. Hoe meer ik zoekend groef, hoe dieper ze vielen. Uiteindelijk heb ik de rest van de kraaltjes met mijn hand maar los over de aarde gestrooid. Oma begrijpt de boodschap vast wel, denk ik. Ik denk er wel eens aan of oma nog bestaat.

‘Denk je dat oma nog bestaat’ vraag ik Jimmy. Verstrooid hangen er een paar korrels op zijn pols. ‘Ach bestaan, dat vind ik zo’n groot begrip’ zegt Jimmy bescheiden en dan zwijgt hij. Mama houdt niet van vragen, maar Jimmy niet van antwoorden. Ik soms ook niet. Zeker niet als ik iets heb gedaan dat niet mag. Pas gebeurde dat bijvoorbeeld. Ik heb namelijk een hekel aan Piet Vrieswijk. Hij draagt gel en hij houdt altijd z’n ogen open bij het bidden. En ik heb een hekel aan mensen die hun ogen open houden bij het bidden. Maar buiten dat kan Piet echt gemene dingen doen vind ik. Woensdag had Piet Vrieswijk bijvoorbeeld expres met pen ‘rood haar’ op mijn jas geschreven. Ik was heel boos, zo boos dat ik een rondje om de school heb gerend. Die middag stonden ik en Jimmy in het fietsenhok en toen heb ik Jimmy geboden in het handvat van de step van Piet te piesen. Daarna voelde ik me tevreden en daarna schuldig. Om het goed te maken heb ik woensdag zelf ’s nachts in m’n bed geplast. Mama kwam toen aan m’n bed en vroeg waarom ik dat had gedaan. Ik zweeg. De volgende dag vroeg mama hoe het was op school. Ik zweeg weer. Als ik iets ergs heb gedaan ben ik bang voor vragen. Ik ben bang voor wat ik antwoorden zal, want wat ik heb gedaan ligt altijd op t puntje van m’n tong, te wachten totdat iemand iets vraagt. Om zich dan na een heel gewone vraag van iemand tussen mijn lippen te wringen, eruit te springen en bijvoorbeeld zomaar te gillen ‘Ik heb in Anne’s nieuwe poster geknipt!’ Nee, ik vind het niet erg als Jimmy niet antwoordt. Ik begrijp dat goed.
We spelen nog steeds met het zand. Mijn wandelende tak ziet er niet uit als iets dat misschien nog overweegt te gaan wandelen. Jimmy maakt bakjes van zijn handen en maakt van zand bakjes. ‘Zullen we je wandelende tak hierin begraven’, zegt hij en wijst op een heel lang zandbakje. Ik heb een vermoeden dat mama ook eens doodgaat. Daarom stel ik me haar elke dag voor in een kist. Dat lucht enorm op, want het is helemaal geen fijne gedachte. Ik hoop dat ik op deze manier straks al een beetje verdriet heb gehad. Anne zegt dat je verdriet niet al kan hebben gehad, zoals een prik tegen kinkhoest, maar dat geloof ik niet zo.

Het wordt al bijna donker. Dat zie ik in het schuurraam, omdat ik mezelf er steeds beter in kan zien.
‘Wil je mijn piemeltje zien?’ vraagt Jimmy. ‘Graag’ zeg ik.
Jimmy doet zijn broek omlaag en dan zijn witte onderbroek.
De zon hangt laag boven het slootje.
Ik kijk bedenkelijk omlaag. ‘Wat vind je er zelf van?’ zeg ik.
De wandelende tak wordt steeds langer maar wandelt nog steeds niet.
En Jimmy en ik zwijgen en we denken diep na.

Marjolein Visser (20 jaar)