Helias 2010
Helias
Astrid Lampe, Mustafa Stitou, Saskia de Jong en H.H. ter Balkt schreven nieuwe gedichten over de sage van de zwaanridder. Deze gedichten zijn door Anthony Fiumara en Arnold Marinissen verwerkt tot een compositie en worden door Lunapark uitgevoerd. Het resultaat: een prachtige muziekproductie over een legende die de gemoederen al eeuwenlang bezig houdt.
video-compilatie
De Zwaanridder
De middeleeuwse sage van de Zwaanridder verhaalt over een raadselachtige held die aankomt langs de rivier in een bootje, getrokken door een zwaan. Hij redt een schone jonkvrouw uit nood: hij verdedigt met succes de eer van de hertogin van Brabant. Hij huwt met haar dochter, maar hij verbiedt haar ooit te vragen naar zijn herkomst. Een legende over een vraag die niet gesteld mag worden en het drama dat zich ontvouwt als deze toch gesteld wordt.
Er bestaan meerdere versies van het verhaal. Verschillende Europese steden (Antwerpen, Kleef, Nijmegen, Boulogne-sur-Mer, Tongeren) menen dat het verhaal zich bij hen heeft afgespeeld.
Literair Productiehuis Wintertuin vroeg vier dichters deze oude legende nieuw leven in te blazen. Helias geeft geen antwoord op de vragen, sterker nog, er ontstaan nieuwe versies waarin misschien nog wel nieuwe locaties aan het verhaal worden toegevoegd.
Première
De muziekproductie Helias ging in première tijdens de Muziekbiennale Niederrhein 2010, op zaterdag 30 oktober 2010 in Theater Het Badhuis, Nijmegen. Een productie waarin muziek en literatuur op een bijzondere manier bij elkaar komen en die bovendien een extra dimensie geeft aan het thema en het internationale karakter van de Muziekbiennale.
Voorafgaand aan de uitvoering van het stuk gaf prof dr Johan Oosterman, hoogleraar Oudere Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universteit Nijmegen, een lezing over de legende en de ins en outs van haar verschillende versies.
geluidsfragmenten
Boekingen
Download hier aanvullende informatie over deze voorstelling met specificaties. Voor meer informatie en boekingen neem contact op met marlijn@wintertuin.nl.
Helias speelde eerder tijdens de Muziekbiënale Niederrhein en op het Wintertuinfestival 2010.
Over de makers
Lunapark is een jong ensemble dat bekend staat om haar avontuurlijke repertoirekeuze, van bewerkingen van Aphex Twin tot prachtige uitvoeringen van het werk van David Lang. Componisten Arnold Marinissen en Anthony Fiumara zijn de leiders van het ensemble en ware muziekpioniers. Ze maken met Lunapark naar eigen zeggen ‘digital folk music’: swingend, obsessief, glashelder, pulserend, procesmatig, onverwachtse bochten, uitzicht op de blauwe lucht.
Dichters Astrid Lampe, Mustafa Stitou, Saskia de Jong en H.H. ter Balkt (foto) hebben hun sporen verdiend in de Nederlandse literatuur, van P.C Hooft prijs tot C. Buddinghprijs.
the making of
Voor Helias schrijven Marinissen en Fiumara muziek die als een handschoen om de gedichten heen past. Nadat de dichters de studio in waren gegaan om hun werk in te spreken, konden de componisten met die opgenomen stemmen in de weer. Zo ontstaat muziek die niet allen de inhoud, maar ook de klank en de timing van de gedichten volgt. “Eigenlijk worden niet de gedichten, maar de dichters getoonzet”, aldus Marinissen.
Allebei de componisten zetten een deel van de strofen om in zanglijnen, getoonzet voor sopraan en instrumenten. Ze gingen daarbij redelijk verschillend te werk. Zo volgt de elektrische gitaar de hier en daar als spreektaal klinkende teksten van Mustafa Stitou op de versvoet, klinkt het gedicht van Yeats in een steeds meer vervormende vertraging, krijgt Saskia de Jongs Rammstein-citaat een neogotische ondergrond plus steunberen en cirkelen de sopraan en klarinet in ijle omstrengeling door de zwaanriddersage.
“Speciaal voor Helias hebben zeven bijzondere Lunaparkers gewerkt aan deze voorstelling van ruim een uur”, zegt Fiumara. “Alle spelers hebben een unieke klank en de hele groep houdt het midden tussen een klassiek ensemble en een band. De combinatie van sopraan, klarinet, drie strijkers, slagwerk en elektrisch gitaar geeft ons veel mogelijkheden om als een maatpak om de dichters heen te passen.”
