Ramsj
Ramsj
Het papieren boek is voor het eerst in eeuwen niet het belangrijkste podium voor literatuur. Verandert hierdoor de wijze waarop we literatuur maken, verspreiden en bewaren? En wat doen we dan met die enorme berg papieren boeken die we in onze boekenkasten, bibliotheken en boekwinkels verzameld hebben?
Wintertuin onderzoekt het in de productie RAMSJ: een bundel, een website, en een debatreeks over de toekomst van het boek.
Waar schrijven vroeger een gevecht was met het witte blad is het nu een gevecht met het volle scherm.
Joost Heijthuijsen
De essayisten
Ivo Victoria (1971) werkte bij verschillende Belgische platen- maatschappijen en was betrokken bij de organisatie van het Lowlands-festival. In 2009 verscheen zijn debuutroman: Hoe ik nimmer de Ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won (en dat het me spijt). Victoria is de eerste schrijver die zijn e-book liet downloaden zonder digitaal beveiligingssysteem. De lezer bepaalt zelf wat hij ervoor betaalt. In het najaar van 2011 is Victorias tweede roman verschenen: Gelukkig zijn we machteloos.
Guy Verhofstadt (1953), momenteel Europees parlementslid, was voorheen niet alleen Belgisch premier (van 1999 tot 2008), maar ook juryvoorzitter van de AKO Literatuurprijs in 2009. Wat verwacht hij, als groot literatuurliefhebber, van de toekomst van het boek?
Martijn Brugman (1975) schrijft verhalen over de gangster Scarface, die joeg op geld maar liefde nodig had, over Jimi Hendrix die zijn gitaar verbrandde, over de relatie met zijn huiskamerplant, over haat en liefde, Jezus, de planeet Mars, beschuitjes hagelslag, de dood en het leven zelf. Deze verhalen stuurt hij zelf op naar zijn lezers, in de vorm van zijn Maeb is een magazine. Lezers kunnen zich via zijn website gratis abonneren op dit magazine.
Joost Heijthuijsen (1977) is directielid van het Incubate festival, Tilburg. Incubate is een jaarlijks terugkerend festival rondom ‘independent culture’. Een divers programma met muziek, beeldende kunst, performances, lezingen, film en visuele kunst. Bijzonder is de ongewone mix van diverse cultuurstijlen en kunstvormen: Black Metal naast Free Jazz en straatkunst naast uitvoering in theaterzaal.
Kasper Andreasen (1979) is kunstenaar & graficus. Hij werkt met tekeningen en taal en presenteert zijn werk in tentoonstellingen en kunstenaarsboeken. Andreasen werkt op de raakvlakken van tekenen, schrijven en schilderen. Hanne Lippard (1984) is opgeleid tot grafisch vormgever, maar presenteert haar werk via andere disciplines zoals tekst, film, audio en performance. Om dit brede scala van elementen te verbinden in haar werk houdt ze altijd de positie van verteller. De verteller probeert steeds een stem te geven aan het onderwerp. Haar werk kan dan ook omschreven worden als hoorbare typografie. Andreasen en Lippard werken binnen het RAMSJ-project samen.
Inge van de Ven (1984) studeerde literatuur- wetenschap en filosofie en werkt als promovenda aan de Universiteit Utrecht. Ze onderzoekt hybride literatuur, waarin materialiteit tot een structurele dimensie van de tekst wordt gemaakt. Haar onderzoek maakt deel van uit van de projectgroep Back to the Book.
Tomorrow
Kasper Andreasen maakte bij zijn essay samen met Hanne Lippard een audiovisuele beschouwing en interpretatie van de vorm van het boek. Dit werk houdt het midden tussen het concept van het audiovisuele boek en een digitale publicatie. Bekijk hier de video:
De website
Ook onderdeel van de discussie over de toekomst van het boek is laatzienwatjijmeteenboekkan.nl. Op deze website wordt het alternatieve gebruik van het papieren boek gepropageerd. Ter inspiratie vind je op deze site een alsmaar groeiende serie filmpjes en foto’s van het boek als gebruiksvoorwerp. Dus haal die stoffige boeken van de planken of vis ze uit de vuilnisbak en gun ze een tweede leven als uiensnijder in de keuken of als sleetje in de sneeuw.
Kun je zelf wat met een boek? Stuur je foto of filmpje naar mail@laatzienwatjijmeteenboekkan.nl Bijvoorbeeld: Joe Speedboot die je helpt bij de afwas, Anne Karenina als mattenklopper, of Het Lelietheater als voederbak voor de cavia.
Ramsj-lezing Martijn Brugman
Op dinsdag 29 mei 2012 vertelt Ramsj-essayist Martijn Brugman tijdens het symposium Book Presence in a Digital Age over zijn schrijfpraktijk en zijn Maeb is een magazine. Over hoe hij zichzelf uitgeeft als gratis tijdschrift, en daar nog geld mee verdient ook.
Het symposium, gefinancierd door NWO en de Universiteit Utrecht, in samenwerking met Wintertuin, vindt plaats van 28 t/m 30 mei, aan de Universiteit Utrecht. Naast Martijn Brugman spreken onder andere Yra van Dijk (UvA), Kiene Brillenburg Wurth (UU), kunstenaar Brian Dettmer, Ramsj-essayist Inge van de Ven en vele internationaal gerenommeerde literatuurwetenschappers. Toegang is gratis!
Bundelpresentatie en debat
In opdracht van Wintertuin schreven twee auteurs, een politicus, een kunstenaar, een promovenda en een festivalmaker ieder een essay dat nieuw licht werpt op de ingrijpende veranderingen in het literaire veld. Deze spraakmakende essays zijn samengebracht in een bijzondere bundel: een verzameling losse essays die ieder een eigen vormgeving hebben gekregen.
Deze zogenaamde Ramsj-‘bundel’ werd officieel gepresenteerd op maandagavond 13 februari 2012 in de Rode Hoed in Amsterdam, in samenwerking met Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam. Dit programma was ook de aftrap van de debatreeks: schrijvers, critici en uitgevers waagden zich, letterlijk, in de arena om de degens te kruisen over verleden, heden en toekomst van het papieren boek.
RAMSJ! De toekomst van het papieren boek
Inleiding: Marja Pruis
Moderator: Isolde Hallensleben
Met: Ivo Victoria, Christiaan Weijts, Alexander Klöpping, Reif Larsen, Lidewijde Paris, Lex Jansen, Joost Heijthuijsen, Lisa Kuitert, Maarten Asscher, Bastiaan Bommeljé, Kiene Brillenburg Wurth en Fabian Paagman
Beluister de discussies van de avond:
Naar het verslag van de avond »
Deze avond was het startschot voor meer discussie. Het debat in de Rode Hoed en de publicatie van Guy Verhofstadts Ramsj-essay in de Volkskrant lokte reacties uit van onder andere Francisco van Jole en Joost Baars op Joop.nl, en van Gerrit Komrij op ncr.nl. Geef úw reactie op de Facebookpagina van Ramsj of twitter mee met #ramsj!
Klik op de afbeelding om te vergroten.
Nieuwe media zijn als concentrische cirkels in een oneindige ruimte. Het zijn geen communicerende vaten. Wat erbij komt, moet niet op een ander punt weer ingeleverd worden.
Guy Verhofstadt
De Bundel
Maken we ons terecht druk over de toekomst van het boek en de literatuur? Of worden, zoals Stephen Fry stelde, boeken net zo min bedreigd door e-boeken als trappen door liften? Zal het papieren boek als (verzamel)object blijven bestaan en zal onze literaire traditie niet beïnvloed worden door het internet en de digitalisering?
In de spraakmakende RAMSJ-bundel zetten schrijvers Ivo Victoria en Martijn Brugman, politicus Guy Verhofstadt, kunstenaar Kasper Andreasen, festivalmaker Joost Heijthuijsen en promovenda Inge van de Ven hun ideeën en verwachtingen uiteen. Ze gaan in niet alleen in op de nieuwe rol van het papieren boek, de uitgeverij en de bibliotheek, ze bespreken ook de nieuwe manieren waarop we onze menselijke behoefte aan het produceren en consumeren van verhalen zullen bevredigen.
De essays worden afgewisseld met quotes van anderen met uitzicht op de staat en toekomst van het papieren boek, zoals chef Boeken van NRC Handelsblad Pieter Steinz, directeur van CPNB Eppo van Nispen en Eerste Hulp bij Plaatopnamen-blogger Niels Aalberts.
De vormgever
Kasper Hempen (1970) heeft een voorkeur voor grote contrasten, voor rommel en verstoring. Dat belooft wat! Met het ontwerpen en vormgeven van de RAMSJ-bundel zal Hempen dit jaar afstuderen aan de deeltijdopleiding Graphic Design aan ArtEZ, hogeschool voor de kunsten, in Arnhem.
Daar was bijvoorbeeld de mede- werker van een Vooraanstaande Literaire Uitgeverij die me opgewonden vertelde dat zij hun nieuwste digitale strategie eerdaags aan hun auteurs zouden gaan voorleggen. Per brief.
Ivo Victoria
