Stemmenwissel 2011
Stimmenwechsel
Im Rahmen von Grenzliteratur beschreitet das Literair Productiehuis Wintertuin in Zusammenarbeit mit dem Literaturbüro Ruhr einen neuen digitalen Weg. Elf Monate lang wird ein Gedichteaustausch stattfinden, Monat für Monat wird jeweils ein Gedicht auf den Websites beider Institutionen in Übersetzung gezeigt. Das Projekt steht unter dem Motto ‘Stimmenwechsel/Stemmenwissel’, nach dem Gedichtband Stimmenwechsel. Poesie längs der Ruhr (herausgegeben von Gerd Herholz).
Ein paar Jahre
Ein paar Jahre lang dachten wir
es nähme kein Ende
kein Mangel an süßer Zerstreuung
Amsterdam, Waldlichtung, Stroboskopdisco
zwischendurch Lehrwerkstatt
dann Wochenenden mit Räucherstäbchenduft
und Mädchen wie Feen, langhaarig bis sonst wo
der Globetrotter spielte die Gitarre
einer war der Bongoklopfer
auf der Volksparkwiese
träumten wir uns weg
aus Wohnzimmern, Werkstätten und Fabriken
für jedes Glück der Jugend eine Melodie
für den Rest des Films ein Achselzucken
ein paar Jahre lang dachten wir
etwas Großes würde auf uns warten
und wir zählten die Sterne
überm Ruhrgebiet
ein paar Jahre lang
Peter Zontkowski
wenn du den kleister suchst
lass das fenster geöffnet
wir befestigen den grund
und nachdem wir alle
schrauben
in den boden gebohrt hatten
legte ich mich mit
ausgestreckten
armen und beinen auf den boden
das holz war über
und über mit schwarzem
edding beschrieben
durch das angelehnte
seitenfenster
sah ich den blauen himmel
und den grünen kastanienbaum
der psychiatrie
ein flugzeug flog diagonal
über die fläche
an der decke hing
eine einzelne glühlampe
an einem mit weißer farbe
bespritzten
kabel
ich möchte, dass die schere scharf ist
und der tisch vollkommen kreisförmig
wenn du mich aus meinem leben schneidest
und mich einklebst in das buch
das du immer bei dir trägst
Anna Linke
Halcyon
Sehr klein noch
mit hellsichtigem Auge
hab ich
ich bin mein Lieblingsindianer
eines Festtages
am Ufer der Volme
einen Eisvogel
erspäht
Die Zeitungen berichteten stolz
ungewöhnlich
kantiger Schnabel
Stoßtaucher
der Kopf
ein wenig zu groß
Dieser Eisvogel
blauschillernd pfeilschnell
wird mir
Kernpunkt des Lebens
Jetzt
schon müder geworden
ruf ich
den Rackevogel
gebückt balz ich
um Heimat
Gudrun Güth
Friedliche Landnahme
Gedichte möchte ich schreiben,
die einen Spalt breit
die Tür öffnen.
Aufstoßen müsst ihr sie selbst.
Geht hinaus.
Friedlich
sei eure Landnahme
Ihr schenkt euch den reinsten Wein ein
und probt
den aufrechten Gang.
Sucht den Punkt,
immer den einen,
an dem ihr die Welt
ganz sanft
aus den Angeln hebt.
Elke Oertgen-Twiehaus
Draht
Alles was ich kannte: die langsam
vor sich hin rostenden Rollen, die Spulen
einer unaufhaltsam ablaufenden Zeit.
Draußen stand schon die Vergangenheit
und klopfte auf das undichte Dach.
Drinnen waren noch die metallischen Geräusche
der Arbeiter, die den nutzlosen Tag
zu langen Drähten zogen. Das war alles
was sie kannten. Und manchmal saßen sie
in der Sonne, aßen ihre dick bestrichenen Schnitten.
Adrian Kasnitz
video-split per audio-guide
(im angesicht eines cézanne in der villa hügel)
um die mir von dir
dargebotene hälfte des kopfhörers
des akustischen ausstellungsführers
an mein ohr bringen zu
können muß ich den kopf wenden
weg von leinwand und farbe
hin zu wange und einem hauch von hals
und schon fürchte ich daß
das klopfen meines herzens an
deiner schulter verraten könnte
was aus einem ungesehenen
cézanne wird
wunder
schön
Matthias Dornhege
Salzkrusten
ZWISCHEN DEINE NACKTEN ZEHEN
Träge schürfst du Narben auf den monochromen Strand
Dein Profil wirft einen verwitterten Schatten über die Düne.
Du bist die Stille in einer Postkarte. Das Schweigen zwischen
Aussagelosen Sätzen, die alle nur mit einem Komma enden.
Du hast kein Zuhause.
Du bist eine Düne.
Du lässt dich wehrlos abtragen vom Wind.
Manchmal trifft dich das Meer.
Vor einem molkefarbenen Himmel.
Du bist nicht schön genug für eine Postkarte.
Ivette Vivien Kunkel
Ich kenne die Routen
deiner Blicke
unter den Segeln tragen sie
Gewürze: Regen und Schnee
abendlich Zimt
nicht von Sternkarten von
Fensterlichtern geleitet steuern sie
Himmelshäfen an von den Türmen
der Städte steigen Gedanken ins Boot
an mich oder an Koriander
ich kenne die Routen
deiner Blicke und
ihren Duft
Katharina Bauer
Stimmbruch
Fragt mich nicht
warum ich nicht
mit einer Stimme spreche
ich kenne mich selbst
nicht von hier nach da
bis zum Ende
der Zeile vergeht
mein Raum
ein Leben
ich hab mich gebrochen
oder es zugelassen
das schlägt
auf die Stimme
bei euch
etwa nicht?
Ellen Widmaier
Bergschäden
Immer tiefer sinkt der Saum
Aus Oberlicht und Fensterrahmen
An den Beinen der Vorübergehenden.
Am Abend
Bedeckt er das Knie,
Am Morgen
Den Knöchel.
Den ganzen Tag
Brennt nur die Lampe.
Leise verkettet ein reibender Ton
Die Stunden:
Ganz langsam
Gleiten Schichten aus Erde und Sand
Draußen vorbei an den Scheiben.
Erst in der Stille
Springt die Tür auf.
Ein schwarzer Knappe
Tritt ein in dunklem Licht
Und streut Salz
In vergessene Wunden.
Dorothea Renckhoff
dann fällt die Stadt aus dem Licht
ein Hoch über Skandinavien
es wird doch noch Winter ich
werde deinen Atem
von deinen Lippen abbrechen
wir gehen Döner essen
wir spüren durch Plastiktüten
die Kanten von Büchern
wir fahren Bus wir
spüren die Rezession
in Kaufhäusern knüpfen wir
unsere Jacken auf auf
Brücken knüpfen wir
sie zu die flache Stadt die
den Wind durchlässt
deine Schuhspitzen mit denen du
den Boden nach Glatteis absuchst
uns fehlen die Gründe zu stürzen
dann fällt die Stadt aus dem Licht
Katharina Bauer
Hintergrund
Mit dem Ruhrgebiet (im Jahr 2010 die Kulturhauptstadt Europas) verbindet man heute mehr Schriftsteller denn je. Kaum beachtet allerdings wird die Lyrik, die aus dem Ruhrgebiet hervorgegangen ist und weiter hervorgeht, selten wahrgenommen werden die Lyrikerinnen und Lyriker, die ins Ruhrgebiet zogen oder von hier aus aufbrachen, um ihre lyrische Stimme zu entwickeln. Mittels des Projektes „Stimmenwechsel/Stemmenwissel“ möchten wir nun gerade diese Lyrikerinnen und Lyriker einmal hervorheben. Weshalb sollten wir gute Literatur allein in der Ferne suchen, wenn man sie so nah, kurz hinter der Grenze, auch findet? In den kommenden Monaten werdet ihr hier Gedichte finden von Katharina Bauer, Ellen Widmaier, Peter Zontkowski und viele anderen.
Stemmenwissel
In het kader van Grenzliteratur slaat Literair Productiehuis Wintertuin in samenwerking met Literaturbüro Ruhr een nieuwe digitale weg in. Elf maanden lang zal er een gedichtenuitwisseling plaatsvinden, waarbij er iedere maand een gedicht op de websites van beide literatuurbureaus in vertaling tentoongesteld wordt. Het project zal uitgevoerd worden onder de titel ‘Stemmenwissel/Stimmenwechsel’ naar de gedichtenbundel Stimmenwechsel. Poesie längs der Ruhr (uitgegeven door Gerd Herholz).
Een paar jaar
een paar jaar lang dachten we
er komt geen einde aan
geen gebrek aan zoete afleiding
Amsterdam, open plekken in het bos, stroboscoopdisco
tussendoor leerwerkplaats
dan weekends met de geur van wierookstokjes
en meisjes als feeën, lange haren tot waar dan ook
de globetrotter speelt gitaar
eentje speelde op de bongo
in het park
droomden we weg
uit woonkamers, werkplaatsen en fabrieken
voor ieder geluk van de jeugd een melodie
voor de rest van de film een schouderophalen
een paar jaar lang dachten we
dat er iets groots op ons zou wachten
en we telden de sterren
boven het Ruhrgebied
een paar jaar lang
Peter Zontkowski
als je de lijm zoekt
laat het raam openstaan
we bevestigen de grond
en nadat we alle
schroeven
in de bodem geboord hadden
legde ik me met
uitgestrekte
armen en benen op de bodem
het hout was door
en door met zwart
edding beschreven
door het op een kier staand
zijraam
zag ik de blauwe hemel
en de groene kastanjeboom
van de psychiatrie
een vliegtuig vloog diagonaal
over de vlakte
aan het plafond hing
een enkele gloeilamp
aan een met witte verf
bespoten
kabel
ik wil, dat de schaar scherp is
en de tafel volkomen rond
wanneer je mij uit mijn leven snijdt
en me in het boek plakt
dat je altijd bij je draagt
Anna Linke
Halcyoon
Heel klein nog
Met vooruitziende blik
heb ik
ik ben mijn lievelingsindiaan
op een feestdag
aan de oever van de Volme
een ijsvogel
ontdekt
De kranten berichtten trots
ongewoon
scherpe snavel
stootduiker
de kop
een beetje te groot
Deze ijsvogel
blauwglinsterend peilsnel
wordt voor mij
kernpunt van het leven
Nu
al meer moe geworden
roep ik
de roekvogel
gebogen balts ik
om een thuis
Gudrun Güth
Vreedzame verovering
Gedichten wil ik schrijven,
die met de breedte van een kier
de deur openen.
Openduwen moeten jullie hem zelf.
Ga naar buiten.
Vreedzaam
Wees je eigen veroveraar
Jullie schenken jezelf de mooiste wijn in
En oefenen
De oprechte weg.
Zoek het punt,
altijd dat ene,
waarmee jullie de wereld
heel zachtjes
totaal veranderen.
Elke Oertgen-Twiehaus
Draad
Alles wat ik kende: de langzaam
stilletjes roestende wielen, de spoelen
van een onophoudelijk verlopende tijd.
Buiten stond al het verleden
en klopte op het lekke dak.
Binnen waren er nog de metaalachtige geluiden
de arbeiders, die de nutteloze dag
tot lange draden trokken. Dat was alles
wat ze kenden. En soms zaten ze
in de zon, aten hun dik besmeerde boterhammen.
Adrian Kasnitz
videosplit via audiogids
(met het oog op een cézanne in de villa heuvel)
om de mij door jou
aangeboden helft van de koptelefoon
van de akoestische expositieleider
naar mijn oor brengen te
kunnen moet ik mijn hoofd wenden
weg van het scherm en kleur
naar de wang en een vleug van hals
en nu al ben ik bang dat
het kloppen van mijn hart tegen
jouw schouder verraden zou kunnen
wat uit een ongeziene
cézanne wordt
heel
mooi
Matthias Dornhege
Zoutlaagjes
TUSSEN JE NAAKTE TENEN
Langzaam schaaf je littekens op het monochrome strand
Je profiel werpt een verweerde schaduw over de duin.
![]()
Jij bent de stilte in een ansichtkaart. Het zwijgen tussen
Nietszeggende zinnen, die allemaal slechts met een komma eindigen.
![]()
Je hebt geen thuis.
Je bent een duin.
Je laat je weerloos wegdragen door de wind.
Soms raakt de zee je.
Voor een weikleurige hemel.
Jij bent niet mooi genoeg voor een ansichtkaart.
Ivette Vivien Kunkel
Ik ken de routes
jouw blikken
onder de zeilen dragen ze
specerijen: regen en sneeuw
avondlijk kaneel
niet door hemelkaarten door
raamlichten begeleid sturen zij
hemelhavens aan vanaf de torens
van de steden stijgen gedachten in de boot
aan mij of aan koriander
ik ken de routes
jouw blikken en
haar geur
Katharina Bauer
Stemwisseling
Vraag mij niet
waarom ik niet
met een stem spreek
ik ken mezelf
niet van hier naar daar
tot het einde
van de regel vergaat
mijn ruimte
een leven
ik heb me gebroken
of het toegelaten
dat slaat
op de stem
bij jullie
niet soms?
Ellen Widmaier
Mijnschaden
Steeds dieper zakt de rand
Uit lichtschacht en raamkozijn
Naar de benen van voorbijgangers.
´s Avonds
bedekt hij de knie,
´s Ochtends
de enkels.
De hele dag
Brandt alleen de lamp.
Zacht verbindt een schurend geluid
De uren:
Heel langzaam
Glijden lagen uit aarde en zand
Buiten aan de ruiten voorbij.
Pas in de stilte
springt de deur open.
Een zwarte mijnwerker
Betreedt het donkere licht
En strooit zout
In vergeten wonden.
Dorothea Renckhoff
dan valt de stad uit het licht
een hogedrukgebied boven Scandinavië
het wordt toch nog winter ik
zal jouw adem
van je lippen afbreken
we gaan Döner eten
we voelen door plastictasjes
de randen van boeken
we rijden met de bus we
voelen de recessie
in warenhuizen knopen we
onze jassen open op
bruggen knopen we
ze dicht de vlakke stad die
de wind doorlaat
de punten van je schoenen waarmee je
de grond aftast op zoek naar ijs
we hebben geen redenen om te vallen
dan valt de stad uit het licht
Katharina Bauer
Achtergrond
Met het Ruhrgebied (uitgeroepen tot Europese Culturele Hoofdstad 2010) worden tegenwoordig meer schrijvers dan ooit verbonden. Nauwelijks wordt echter aandacht geschonken aan die literatuur die vanuit het Ruhrgebied voortgekomen is en nog voortvloeit. Zeer zelden worden de dichters opgemerkt die zich in het Ruhrgebied vestigden of van daaruit de wijde wereld introkken om hun lyrische stem te ontwikkelen. Door middel van dit project willen we de aandacht nu juist eens op deze dichters richten. Waarom het altijd zo ver weg zoeken, als je het veel dichterbij, net over de grens ook vindt? In de komende maanden zullen er op de website van de Wintertuin gedichten te lezen zijn van onder andere Katharina Bauer, Ellen Widmaier, Peter Zontkowski en nog velen anderen.
